<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">(16) 1. Indriyavaggo</p>

<p rend="subhead">1. Indriyasuttādivaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="151"><hi rend="paranum">151</hi><hi rend="dot">.</hi> Catutthassa <pb ed="V" n="2.0337" /><pb ed="M" n="2.0340" /> paṭhame saddhādhurena indaṭṭhaṃ karotīti <hi rend="bold">saddhindriyaṃ</hi>. Sesesupi eseva nayo. Dutiye assaddhiye akampanaṭṭhena <hi rend="bold">saddhābalaṃ</hi>. Sesesupi eseva nayo. Tatiye <hi rend="bold">anavajjabala</hi>nti niddosabalaṃ. <hi rend="bold">Saṅgahabala</hi>nti saṅgaṇhitabbayuttakānaṃ saṅgaṇhanabalaṃ. Catutthapañcamāni uttānāneva.</p>

<p rend="subhead">6. Kappasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="156"><hi rend="paranum">156</hi><hi rend="dot">.</hi> Chaṭṭhe <hi rend="bold">saṃvaṭṭatī</hi>ti ettha <hi rend="bold">tayo saṃvaṭṭā</hi> āposaṃvaṭṭo, tejosaṃvaṭṭo, vāyosaṃvaṭṭoti. <hi rend="bold">Tisso saṃvaṭṭasīmā</hi> ābhassarā, subhakiṇhā, vehapphalāti. Yadā kappo tejena saṃvaṭṭati, ābhassarato heṭṭhā agginā ḍayhati. Yadā āpena saṃvaṭṭati, subhakiṇhato heṭṭhā udakena vilīyati. Yadā vātena <pb ed="P" n="3.0135" /> saṃvaṭṭati, vehapphalato heṭṭhā vātena viddhaṃsati. Vitthārato pana sadāpi ekaṃ buddhakkhettaṃ vinassati. Ayamettha saṅkhepo, vitthārakathā pana visuddhimagge (visuddhi. 2.403-404 ādayo) vuttanayeneva veditabbā.</p>

<p rend="subhead">7. Rogasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="157"><hi rend="paranum">157</hi><hi rend="dot">.</hi> Sattame <hi rend="bold">vighātavā</hi>ti mahicchāpaccayena vighātena dukkhena samannāgato. <hi rend="bold">Asantuṭṭho</hi>ti catūsu paccayesu tīhi santosehi asantuṭṭho. <hi rend="bold">Anavaññappaṭilābhāyā</hi>ti parehi anavajānanassa paṭilābhatthāya. <hi rend="bold">Lābhasakkārasilokappaṭilābhāyā</hi>ti susaṅkhatacatupaccayasaṅkhātassa lābhasakkārassa <pb ed="V" n="2.0338" /> ceva vaṇṇabhaṇanasaṅkhātassa silokassa ca paṭilābhatthāya. <hi rend="bold">Saṅkhāya kulāni upasaṅkamatī</hi>ti ‘‘iti maṃ ete jānissantī’’ti jānanatthāya kulāni upasaṅkamati. Sesapadesupi eseva nayo.</p>

<p rend="subhead">8. Parihānisuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="158"><hi rend="paranum">158</hi><hi rend="dot">.</hi> Aṭṭhame <pb ed="M" n="2.0341" /><hi rend="bold">gambhīresū</hi>ti atthagambhīresu. <hi rend="bold">Ṭhānāṭhānesū</hi>ti kāraṇākāraṇesu. <hi rend="bold">Na kamatī</hi>ti nāvagāhati nappavattati. <hi rend="bold">Paññācakkhū</hi>ti ettha uggahaparipucchāpaññāpi vaṭṭati, sammasanappaṭivedhapaññāpi vaṭṭatiyeva.</p>

<p rend="subhead">9. Bhikkhunīsuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="159"><hi rend="paranum">159</hi><hi rend="dot">.</hi> Navame <hi rend="bold">ehi tva</hi>nti there paṭibaddhacittā taṃ pahiṇituṃ evamāha. <hi rend="bold">Sasīsaṃ pārupitvā</hi>ti saha sīsena kāyaṃ pārupitvā. <hi rend="bold">Mañcake nipajjī</hi>ti vegena mañcakaṃ paññāpetvā tattha nipajji. <hi rend="bold">Etadavocā</hi>ti <pb ed="P" n="3.0136" /> tassākāraṃ sallakkhetvā lobhappahānatthāya saṇheneva asubhakathaṃ kathetuṃ etaṃ avoca. <hi rend="bold">Āhārasambhūto</hi>ti āhārena sambhūto āhāraṃ nissāya vaḍḍhito. <hi rend="bold">Āhāraṃ nissāya āhāraṃ pajahatī</hi>ti paccuppannaṃ kabaḷīkārāhāraṃ nissāya taṃ evaṃ yoniso sevamāno pubbakammasaṅkhātaṃ āhāraṃ pajahati. Paccuppannepi pana kabaḷīkārāhāre nikantitaṇhā pajahitabbā.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Taṇhaṃ pajahatī</hi>ti idāni evaṃ pavattaṃ paccuppannataṇhaṃ nissāya vaṭṭamūlikaṃ pubbataṇhaṃ pajahati. Ayaṃ pana paccuppannataṇhā kusalā akusalāti? Akusalā. Sevitabbā na sevitabbāti? Sevitabbā. Paṭisandhiṃ ākaḍḍhati nākaḍḍhatīti? Nākaḍḍhati. Etissāpi pana paccuppannāya sevitabbataṇhāya nikanti pajahitabbāyeva. <hi rend="bold">So hi nāma āyasmā āsavānaṃ khayā upasampajja viharissati, kimaṅgaṃ panāha</hi>nti ettha <hi rend="bold">kimaṅgaṃ panā</hi>ti kāraṇaparivitakkanametaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – so āyasmā arahattaphalaṃ sacchikatvā viharissati, ahaṃ kena kāraṇena na sacchikatvā viharissāmi. Sopi hi āyasmā sammāsambuddhasseva putto, ahampi sammāsambuddhasseva putto, mayhampetaṃ uppajjissatīti. <hi rend="bold">Mānaṃ nissāyā</hi>ti idaṃ evaṃ uppannasevitabbamānaṃ <pb ed="V" n="2.0339" /> nissāya. <hi rend="bold">Mānaṃ</hi><pb ed="P" n="3.0137" /><hi rend="bold">pajahatī</hi>ti vaṭṭamūlakaṃ pubbamānaṃ pajahati. Yaṃ nissāya panesa taṃ pajahati, sopi taṇhā viya akusalo ceva sevitabbo ca, no ca paṭisandhiṃ ākaḍḍhati. Nikanti pana tasmimpi pajahitabbāva.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Setughāto</hi><pb ed="M" n="2.0342" /><hi rend="bold">vutto bhagavatā</hi>ti padaghāto paccayaghāto buddhena bhagavatā kathito. Iti imehi catūhi aṅgehi there desanaṃ vinivaṭṭente tassā bhikkhuniyā theraṃ ārabbha uppanno chandarāgo apagañchi. Sāpi theraṃ khamāpetuṃ accayaṃ desesi, theropissā paṭiggaṇhi. Taṃ dassetuṃ <hi rend="bold">atha kho sā bhikkhunī</hi>tiādi vuttaṃ.</p>

<p rend="subhead">10. Sugatavinayasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="160"><hi rend="paranum">160</hi><hi rend="dot">.</hi> Dasame <hi rend="bold">duggahita</hi>nti uppaṭipāṭiyā gahitaṃ. <hi rend="bold">Pariyāpuṇantī</hi>ti vaḷañjenti kathenti. <hi rend="bold">Padabyañjanehī</hi>ti ettha padameva atthassa byañjanato byañjananti vuttaṃ. <hi rend="bold">Dunnikkhittassā</hi>ti duṭṭhu nikkhittassa uppaṭipāṭiyā ṭhapitassa. <hi rend="bold">Atthopi dunnayo hotī</hi>ti aṭṭhakathā nīharitvā kathetuṃ na sakkā hoti. <hi rend="bold">Chinnamūlako</hi>ti mūlabhūtānaṃ bhikkhūnaṃ upacchinnattā chinnamūlako. <hi rend="bold">Appaṭisaraṇo</hi>ti appatiṭṭho. <hi rend="bold">Bāhulikā</hi>ti paccayabāhullāya paṭipannā. <hi rend="bold">Sāthalikā</hi>ti tisso sikkhā sithilaggahaṇena gaṇhanakā. <hi rend="bold">Okkamane</hi><pb ed="P" n="3.0138" /><hi rend="bold">pubbaṅgamā</hi>ti pañca nīvaraṇāni avagamanato okkamananti vuccanti, tattha pubbaṅgamāti attho. <hi rend="bold">Paviveke</hi>ti tividhe viveke. <hi rend="bold">Nikkhittadhurā</hi>ti nibbīriyā. Iminā nayena pana sabbattha attho veditabbo.</p>

<p rend="centre">Indriyavaggo paṭhamo.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
